Dünya Ekonomisinde Değişim Güçleri ve İtici Faktörler

Dünya ekonomisinin tahlilinde itici güçlerin etkisini bilmek gerekir. İtici güçler 1. ve 2.derecede etkili olmak üzere 2'ye ayrılmakla birlikte, hepsi birbirleriyle karşılıklı etki-tepki ilişkisi içindedir. Son 2 yüzyılın gelişiminde itici güçler içerisinde nüfus ve teknik gelişmelerin en etkili öğeler olduğu görülmektedir. Ancak nüfus bağımsız bir güç olmaktan çok üretimi yönlendiren dinamik etkisiyle anlam kazanmaktadır. 19.ncu yüzyıldan 20. yüzyıla geçişteki en önemli değişim hakim ekonomilerin sayısının azalmasıdır. 19'ncu yüzyıldaki çok başlı ve Avrupa ekseninde gelişen hakim ekonomi yapısı 20'nci yüzyılın sonunda belirleyici hakim güç olarak yerini ABD'ne bırakmıştır. 20. yüzyılın başındaki sosyalist ideoloji ve uygulama çağı çok etkilemiştir.

Yine 2. Dünya Savaşı sonrası dünyada dengeleyici mekanizmaların zorunluluğu anlaşılmıştır. Bu zorunluluk Birleşmiş Milletlerin kurulmasıyla birlikte dünyada sayısı 30'u bulan ve Alman iktisatçısı Röpke'nin deyimiyle "Baş Harfler Ekonomisi" konumunda uluslararası ekonomik örgütün kurulmasına yolaçmıştır. Ancak bunların etkinliği el'an tartışmalıdır. 20. yy.'ın sonunda sosyalist uygulamanın kalkmasıyla gelişmiş ülkelerden oluşan 1. Dünya ile az gelişmiş ülkelerin oluşturduğu 3. Dünya bir sistemin adeta iki ayrı yarısı durumundadır. 21. yy.'ın arifesinde kapitalizm sistem olarak iyiliği veya kötülüğünden çok kendini yenileme ve uyum özelliğiyle geçerli sistem özelliği kazanmıştır.