 |
||
Dünya Ekonomisinde Denetim
Mekanizmaları: Dünya ekonomisinin yaşayan en önemli iki denetim mekanizmasından biri GATT'ın yerini alan Dünya Ticaret Örgütü, diğeri ise Uluslararası Para Fonu'dur. Uluslararası Para Fonu'nun 2. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra kurulmasına karşılık, Dünya Ticaret Örgütü 1995'te oluşmuştur. IMF ödemeler dengesini amaçlayan bir örgüt politikası yürütür. Ancak bunu yaparken Dünya Bankası ve Dünya Ticaret Örgütü'yle yakından ilişki halindedir. Bu yakınlık ise adeta bir hakemlik konumunu kazandırır. IMF bu hakemlik konumunu üye ülkelerin tamamında her yıl düzenli olarak yaptığı konsültasyonlarla gerçekleştirir. Konsültasyon sonucu olumsuz derece alan ülkenin durumu askıya alınır. Ödeme dengesi açığı olan ülkelere ise politikalarını değiştireceğine ilişkin bir Niyet Mektubu'nun sunulması sonrası fon kolaylıklarından yararlandırılır. Ancak Güneydoğu Asya krizinden sonra getirilen eleştirilerin başında IMF'nin özel fon olanaklarının sınırlı kalması gösterilmiştir. Dünya Ticaret Örgütü 1995 yılında GATT'ı tamamlamak üzere kurulmuş bir örgüttür. Temel amacı, uluslararası ticaretin akışkanlığını önleyen her türlü müdahale ve sübvansiyonun kaldırılmasıdır. GATT'a göre en önemli farklılığı ilkelerinin yaptırım olanağına sahip olmasıdır. Yanı sıra üye ülkeler ticari alanda tek taraflı önlem getirme hakkından yoksun bırakılmışlardır.Böylece DTÖ'nün yaptırım gücü merkezi bir biçimde artmıştır. DTÖ'nün bir diğer yeniliği istisnası olan ve/veya korunan sektörlerin sayısını hemen hemen kaldırmış olmasıdır. Bu arada fikri mülkiyet hakları ilk kez koruma altına alınmıştır.
|
||