 |
||
Finansal Planlama ve Kontrol
Finansal planlama kavramını açıklayabilmek. • Finansal planlama, işletmelerde gelecekte gereksinim duyulacak fonların belirlenmesiyle, bu fonların nereden ve ne zaman sağlanabileceği konusunda yapılan faaliyetlerdir. Finansal planlama işletmenin tahmin edilen fon ihtiyaçlarının karşılanması için uygun olarak hazırlanan düzenlemelerin tümüdür ve bu planlama ile gelecekteki finansman ve tedarik programları belirlenir. Bu programların gerçekleşip gerçekleşmedikleri ise finansal kontrol aracılığıyla saptanır. • Finansal planlamanın temel amacı; işletme için optimal bir likidite durumunun sağlanarak faaliyetlerin devam ettirilmesidir. Diğer bir deyişle işletmenin yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için nakit akışlarında düzenlemeler yapılarak fonların etkin bir şekilde yönetimini sağlamaktır. işletmelerde finansal planlama sürecini sıralayabilmek. • Finansal planlama süreci, tüm işletme faaliyetlerinin yerine getirilmesiyle ortaya çıkacak olan gelir ve giderlerin önceden tahmini ile başlar. Finansal tahminlerin hazırlanmış olmasıyla finansal planlamanın sonucu da açık bir biçimde ortaya konulmuş olur.Finansal planlamanın ikinci aşamasında, finansal yönden alternatif olan planın uygulanması gelir. Bunun için finansal tahminlerle ortaya konulan sorunun çözümlenebilmesi için, söz konusu seçim olanaklarının saptanması gereklidir. Buna ek olarak her bir seçeneğin gerçekleşmesi durumunda, ortaya çıkması beklenen ve seçime tâbi tutulacak farklı olanakların da analizi gereklidir. Ancak çeşitli seçim olanaklarının analizinden sonra, optimal seçenekler belirlenebilecektir. Optimal seçeneklerin saptanmasından sonra, finansal planlama sürecinde karar verme aşamasına gelinir. Planlama ve bütçeleme ilkelerini belirleyebilmek. • Modern yönetim anlayışının bir parçası olan planlama ve bütçeleme faaliyetlerinin belirli bir anlam ve faydayı işletme yönetimine sağlayabilmesi her şeyden önce plan ve bütçelerin belirli kurallar ve ilkeler çerçevesinde hazırlanmasını gerektirir. Bu ilkeler; bütünlük ilkesi, birlik ilkesi, şeffaflık ilkesi, kesinlik ilkesi, uzmanlaşma ilkesi, dönemsellik ilkesi ve iktisadilik ilkesi şeklinde sayılabilir. işletmelerde uzun süreli finansman ihtiyacının nasıl saptandığını açıklayabilmek. • Genellikle işletmeler, uzun dönemli planlama faaliyetlerinde proforma (tahmini) finansal tablolardan faydalanırlar. Proforma tablolar yardımıyla işletmelerin gelecekte gereksinim duyacakları fonların önceden görülmesi sağlanır. Proforma tabloların hazırlanmasında en çok kullanılan yöntemler ise; satışların yüzdesi yöntemi, regresyon yöntemi ve oranlardır. işletmeyle ilgili geçmiş dönemlere ilişkin sahip olunabilecek verilerin durumuna göre bu yöntemlerden faydalanılarak proforma tablolar hazırlanabilir. işletmelerde kısa süreli finansman ihtiyacının nasıl saptandığını açıklayabilmek. • işletmelerin kısa vadeli fon ihtiyacının ya da fazlalığının önceden saptanabilmesinde bütçelerden faydalanılır. • Nakit bütçesinin düzenlenmesinde ilk yapılması gereken bütçenin kapsayacağı süre ve süre içindeki zaman dilimlerinin belirlenmesidir. Nakit bütçesi altı aylık, üç aylık, aylık olarak, hatta günümüzde bilgisayarların artan kullanımı nedeniyle daha kısa süreler için nakit bütçeleri hazırlanabilmektedir. Bu süreler belirlendikten sonra içindeki dilimler ay ya da hafta olarak belirlenir. Daha sonra işletmenin en önemli nakit kaynağını oluşturan satışların tahminine sıra gelir. Satış tahminleri ve satış politikasına bağlı olarak ilgili bütçe dönemindeki nakit girişleri belirlenir. • işletmelerin belirlenen nakit girişlerine paralel olarak nakit çıkışları tahmin edilir.Temel nakit çıkışları ham madde alımları, işçilik giderleri, borçların geri ödemeleri, maaş ve ücret ödemeleri oluşturur. • Nakit bütçesinin düzenlenmesindeki diğer bir aşama, işletmenin çalışması ile doğrudan ilişkili olmayan ve nakit girişi sağlayan ve nakit çıkışı gerektiren etmenleri belirlemektir. Esas faaliyetlerle diğer faaliyetlerden nakit giriş ve çıkışları dikkate alınarak işletmenin ilgili dönemde nakit durumu ortaya konulur. işletmelerde bütçelemenin yararları ve sakıncalarını belirleyebilmek. işletmeyi başarıya ulaştıracak bilimsel nitelikteki araçlardan biri olan bütçelemenin işletmeye sağlayacağı yararlar şunlardır: • Tutarlı düşünmeyi, planlamayı; önemli kararlara varmadan önce ilgili tüm faktörlerin dikkate alınmasını sağlar. • işletme yöneticileri geleceği düşünme ve tahmin etme yeteneği kazanır. • izlenecek işletme politikalarının önceden belirlenmesini gerektirir. • Faaliyet sonuçlarının değerlendirilmesinde, ölçülmesinde kullanılacak standartların geliştirilmesini, ortaya konulmasını sağlar. • Yöneticilerin, rutin işlerden uzaklaşarak planlama için daha fazla zaman ayırmasına imkan sağlar. • Yöneticilerin, iş hayatındaki gelişmelerin işletmenin faaliyetleri üzerindeki muhtemel etkilerini önceden görerek tedbir almalarını sağlar. • Üretim faktörlerinin işletme yöneticilerince en verimli şekilde kullanılmasına katkıda bulunur • işletme içinde çeşitli bölümler arasında daha iyi bir koordinasyon kurulmasına imkan sağlar. • iş programlarının hazırlanmasını ve finansal kurumlardan kredi alınmasını kolaylaştırır. Bütçelemenin bir çok yararlı yönüne karşılık bazı sakıncalı yönleri de bulunmaktadır. Bütçelemenin başarısını sınırlayan başlıca sakıncalı yönler aşağıdaki gibi özetlenebilir. • Gereken özen gösterilmeden, bir formalitenin yerine getirilmesi anlayışı içinde bütçe düzenlenmesi. • Girişimci ya da yöneticilere ait bazı hayallerin bütçe olarak ifade edilmesi. • Bütçelerin, bilimsel olamayan yöntemler kullanılarak, sağlıklı verilere dayanmadan hazırlanması. • Bütçelerde belirlenen hedeşerin gerçekleştirilmesine aşırı önem verilerek, temel amaçların ikinci plana itilmesi. • Bütçelerin, verimsiz harcamaları gizleyici bir araç olarak kullanmak amacıyla hazırlanması. • Yöneticilerin, bütçelemenin kendilerini başarıya ulaştıracak bir araç olduğunu gözden kaçırarak, bütçelerin her derde deva olduğuna inanması. • Bütçelerle ulaşılması olanaksız hedeşer çizilmesi veya hedeşerin saptanmasında çok gevşek davranılması. • Büyük işletmelerde yöneticilerin, yaratıcılıklarını ve düşüncelerini kısıtlayarak, tutucu stratejilerin gelişmesine yol açması • Giderlerin denetim altına alınmasına ağırlık verilerek büyüme hedeşerinin arka plana atılması • Bütçeler hazırlanırken aşırı derecede ayrıntıya girilerek asıl amacın gözden kaçırılması • Bütçelerde çizilen hedeşerin gerçekleştirilmesine aşırı önem verilerek, işletmenin temel amaçlarının gözden kaçırılması veya ikinci plana atılması • Bütçelerin üst yönetim tarafından alt kademe yöneticilerinin üstünde bir baskı aracı olarak kullanılması. Büyüme ve finansal planlama arasındaki ilişkiyi saptayabilmek. • Büyüme arzu edilen bir amaç olmakla birlikte, büyümenin uzun süreli kaynaklarla finanse edilmesi gereği göz ardı edilmemelidir. Diğer yandan, büyüme ve mevsimlik fon gereksinmesi finansal planlamada genellikle tahmin edilmektedir. Ancak bazı gelişmelerin önceden tahmin edilmesi kolay olmamaktadır. Ekonomideki gelişmeler, işletmenin finansal planlama çabalarını olumsuz etkileyebilmektedir. Ayrıca grev, üretimdeki aksaklıklar, arz fiyatlarındaki değişmeler, ani yatırım fırsatları ve teknolojideki gelişmeler gibi olayların önceden başarı ile tahmin edilmesi de mümkündür. Söz konusu olaylar işletme varlıklarında beklenmeyen artışlara, karlı lığının ani olarak düşmesine ya da planlanan düzeyin üstünde bir dış kaynak gereksinmesine yol açabilir. Finansal planların uyumlaştırılmasını ve kontrolünün nasıl yapılacağını açıklayabilmek. • Finansman kaynakları, fon ihtiyacını karşılamasında yetersiz kalıyorsa ya da planlama döneminde gerekli likidite sağlanamıyorsa, finansal planlamada dengenin sağlanması için uyum önlemlerine başvurulur. Entegre edilmiş finansal planlamada uyum önlemleri sayesinde düşük bir likidite bakiyesinin yanı sıra, öngörülen uygun bir kârlılık hedefine de ulaşılır. Uyum önlemleri hem finansal alanda ve hem de üretim alanında uygulanabilir. Ayrıca ödeme ve sevkiyat koşullarındaki değişmeler de finansal planlamanın dengesini etkileyebilir.
|
||