Hazır Değerler ve Menkul Kıymetler

• Hazır değerler, nakit olarak elde veya bankada bulunan para ve para gibi kullanılan varlıklar ile istenildiği zaman paraya çevrilme olanağı bulunan varlıklardır. İşletmenin para hareketleri Kasa Hesabına kaydedilerek izlenir. Kasaya değişik tarihlerde

giren ve çıkan paralar bu hesaba kaydedilir. Kasa Hesabı, kasaya para girdiğinde borçlanır; kasadan para çıktığında alacaklanır.

• İşletmeler sattıkları malların veya yaptıkları hizmetlerin karşılığında çek aldıklarında, bu çeklerin tutarları Alınan Çekler Hesabının borcuna kaydedilir. Çekin tahsil edilmesi, veya başkasına ciro edilmesi gibi nedenlerle elden çıkan çekler, söz konusu hesabın alacağına kaydedilir.

• İşletmeler, kasada tutmak istemedikleri nakit paralarını bankalar nezdinde açtırdıkları ticari mevduat hesabına yatırırlar. Bir varlık niteliğinde olan ticari mevduat Bankalar Hesabında izlenir. Bankalardaki hesaba değişik şekilde yatırılan paralar bu hesabın borcuna ve yine değişik şekillerde çekilen paralar ise, hesabın alacağına kaydedilir.

• İşletmeler, çeşitli ödemelerini genellikle bankalardaki hesapları üzerine düzenledikleri çeklerle yaparlar. Üçüncü kişilere verilen çekler lehdarı tarafından bankadan tahsil edilinceye kadar Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabında izlenir. Kişi

ve kurumlara çek verildiğinde hesap alacaklanır; bu çekin bankadan tahsil edildiği anlaşıldığında hesap borçlandırılır. Menkul kıymetler deyince ne anlaşılır? Bu gruba giren varlık kalemlerine ilişkin olarak Tekdüzen Hesap Planında yer alan hesapların işleyişi nasıldır?

• Menkul Kıymetler, faiz geliri veya kar payı sağlamak veya fiyat değişmelerinden yararlanarak kar elde etmek amacı ile geçici bir süre elde tutulmak üzere alınan hisse senedi, tahvil, hazine bonosu, finansman bonosu, yatırım fonu katılma belgesi, kar-zarar ortaklığı belgesi, gelir ortaklığı senedi gibi menkul kıymetlerdir. Bu kıymetler; "Hisse Senetleri, Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları", "Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları", "Diğer Menkul Kıymetler" adını taşıyan aktif nitelikli hesaplarda izlenir. Menkul kıymetler satın alındığında alış bedeli üzerinden ilgili hesabın borcuna, satıldığında yine alış bedeli üzerinden ilgili hesabın alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir. Bu nedenle cüzdanda menkul kıymet varsa bu hesaplar borç kalanı verecektir. Alış bedeli ile satış bedeli arasında ortaya çıkacak satış karı veya zararı Menkul Kıymet Satış Karları Hesabına ya da Menkul Kıymet  Satış Zararları Hesabına kaydedilir.