Finansal Sistem ve Finansal Piyasalar

Ekonomilerde, bazı birimler gelirlerinden bir kısmını tüketmeyerek tasarrufta bulunurlarken, bazı birimler de gelirlerinden daha fazla tüketim yaparak fon ihtiyacı duyarlar. Fon fazlası olan birimlerin, fon açığı olan birimlerin kullanımına sundukları, fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasalara finansal piyasalar denilir.Finansal piyasalar çeşitli kıstaslara göre gruplandırılabilir. Fon arz ve talebinin süresine göre bir ayırım yapıldığında, kısa vadeli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasalara "para piyasası", uzun vadeli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasalara ise "sermaye piyasası" adı verilir. İkinci bir ayırım ise piyasa yerine göre yapılan ayırımdır. Bu ayırımda, finansal varlıkların alım ve satımı kapalı bir mekanda yapılıyorsa "organize piyasalar", belirli bir mekanda yapılmıyorsa "serbest piyasalar" ya da "tezgah üstü piyasalar" olarak bölümlendirilebilir. Sermaye piyasaları; piyasada işlem gören finansal varlığın ilk defa sunulmuş olup olmamasına göre, bir piyasa yerinin olup olmamasına göre, piyasanın yöresel olup olmamasına göre ve piyasada alınıp satılan finansal varlığın türüne göre incelenebilir. Sermaye piyasasında alım satım işlemleri ya doğrudan doğruya alıcı ve satıcı arasında gerçekleştirilir ya da alıcı veya satıcı ya da her ikisi alım ve satımların aracılar aracılığı ile yapılmasını isteyebilirler. Sermaye piyasasında aracılık görevi gören aracılar "Aracı Kurumlar" olarak bilinirler. Fon talep eden birimin, kendi finansal varlığını doğrudan tasarrufçuya sunarak fon sağlaması "birincil piyasalarda" gerçekleştirilirken, birincil piyasada işlem görmüş finansal varlıkların tekrar alınıp satıldığı piyasalar "ikincil piyasalardır.Ülkemizde organize menkul kıymet borsalarının başlangıcı Osmanlı dönemine rastlamaktadır. Tanzimat’tan beri bir dizi düzenlemeye tabii olan bu borsa, Cumhuriyetin kurulmasından sonra yeniden düzenlenmiş nihayet 1981 yılında Sermaye Piyasası Kurulu'nun kurulmasından sonra,"İstanbul Menkul Kıymetler Borsası" adı ile yeniden organize edilerek 1986 yılı başında faaliyete geçmiştir.