Kadýnlarýn Çalýþma Yaþamýnda Korunmasý

Kadýnlarýn korunmalarýna yönelik sosyal politikalar, tarihsel geliþim süreci içinde nasýl oluþup, geliþmiþtir?

 • Sanayi Devrimi ile birlikte yaygýn ve yoðun biçimde çalýþma yaþamýnda yer almaya baþlayan kadýnlarýn önceleri, daha çok biyolojik özellikleri göz önünde tutularak çalýþma yaþamýnda özel olarak korunmalarý öngörülmüþtür. iþ Hukuku’nun genel nitelikteki koruyucu hükümlerinden yararlanan kadýn iþçilere, yürürlüðe konulan buyurucu nitelikteki hukuk kurallarý ile özel bir koruma rejimi de yaratýlmýþtýr. Bu baðlamda kadýn iþçilere haklý(meþru) olarak nitelendirilebilecek, hukuki bir ayrýcalýk getirilmiþtir.

 • Kadýn iþçilerin çalýþma yaþamýnda analýk durumlarý nedeniyle korunabilmelerine yönelik sosyal politikalar ve bu politikalara iþlerlik kazandýran hukuki düzenlemeler ise daha sonra, 19. yüzyýlýn son çeyreðinde uygulamaya konulmuþtur.

 • Kadýn erkek arasýnda saðlanýlmak istenilen eþitlik hedefine, kadýnlarýn salt biyolojik ve genetik özellikleri nedeniyle korunmalarý yolu ile varýlamayacaðýnýn anlaþýlmýþtýr. Böylece hukuk sistemlerinin kadýn ve erkek arasýnda mutlak eþitliði saðlayabilecek biçimde yeniden yapýlanmasýna yönelik politikalara iþlerlik kazandýrýlmaya baþlanmýþtýr.

 • Çalýþma yaþamýnýn kadýnlar yönünden özel olarak düzenlemesi ve mutlak eþitlik ilkesi, kadýnlara yönelik açýk (dolaysýz) ayrýmcýlýðýn ortadan kaldýrýlabilmesinde belki yeterli olmuþtur. Ancak, ayrýmcýlýðýn büyük bölümünü oluþturan örtülü (kapalý, dolaylý) ayrýmcý uygulamalarýn bu yön ve biçimdeki politikalarla giderilemeyeceði yaþanýlan deneyimlerle zamanla görülmüþtür. Böylece, “olumlu ayrýmcýlýk” (affirmative action) olarak adlandýrýlan yeni ve önceki aþamalardakilere göre daha radikal araçlarý içeren sosyal politikalara yönel inmiþtir.

 Çalýþma yaþamýnda kadýnlar hangi nedenlerle korunulurlar?

 • Kadýnlarýn çalýþma yaþamýnda yer almalarýnýn ekonomik, sosyal ve kültürel yönlerden mikro ve makro baðlamda yararlarý vardýr. Kadýnlarýn iþ iliþkileri ve yaþamýnda karþýlaþabilecekleri engelleri aþabilmelerine yardýmcý olmak ve çalýþma haklarýný korumak da bu politikalarýn hedefleri arasýnda yer alýr. Kadýnlarýn çalýþma yaþamýnda korunmasýný öngören sosyal politikalar hangi hukuki dayanaklara sahiptir?

 • T.C. Anayasasý’nýn 50. maddesinde yer alan hükümler, ulusal sosyal politikamýzýn hukuki temelini oluþturur. Bu hükümler doðrultusunda kadýnlarýn çalýþma koþullarýnýn biyolojik ve genetik özellikleri göz önünde tutularak özel olarak düzenlenmesini öngörmektedir. Nitekim, ülkemizde yürürlükte bulunan iþ kanunlarý ile çalýþma yaþamý Anayasa’nýn hükümleri doðrultusunda kadýnlar yönünden özel olarak düzenlenmiþtir. 4857 sayýlý iþ Kanunu ayrýca, cinsel kökenli ücret ayrýmcýlýðýný engelleyen hükümleri de içerir.

 • Kadýnlarýn korunmasý, sosyal politikalarýn uluslar arasý kaynaklarý içinde de önemli bir yer tutar. BM, UNESCO, AB, AK, OECD gibi çeþitli uluslararasý kuruluþun kararlarý, belgeleri, pek çok ülkenin taraf olduðu sözleþmeleri kadýnlarýn korunmasýna yönelik ilkeler ve normlar içerir.

 Sosyal politikalar, kadýnlar çalýþma yaþamýnýn hangi alanlarýnda, hangi yön ve biçimde korunmasýný öngörür?

 • Biyolojik ve genetik özellikleri gözönünde tutularak kadýnlarýn yer ve su altýndaki iþlerde, gece dönemlerinde, aðýr ve tehlikeli olarak nitelendirilen iþlerde çalýþtýrýlmalarý buyurucu nitelikteki hukuki düzenlemelerle engellenir.

 • Kadýnlarýn analýk durumlarý nedeniyle çalýþma yaþamýnda korunmalarý, doðumdan önce baþlar ve doðumdan sonra da sürer.

 • Kadýnlarýn çalýþma yaþamýnda ayrýmcýlýða karþý korunmasýnda hukuki eþitliði öngören ve kadýnlardan yana ayrýmcýlýk gözeten hukuki düzenlemelerden birlikte yararlanýlýr