Vergi Yargısı I (Vergi Yargısı Konusunda Genel Bilgiler ve Vergi Yargı Kuruluşları)

Dar anlamda yargı kolu hukuki nitelikleri bakımından bir bütün oluşturan işlerin, bağımsız bir yargılama usulüne tabi olmasıdır. Geniş anlamda yargı kolunun bağımsızlığı yargı işleri gören yargı organlarının bağımsız bir yüksek mahkemenin denetimine tabi tutulmasıdır. Konuyla ilgili olarak adli ve idari yargı kolu incelenmektedir. Adli yargı medeni ve cezai yargı olmak üzere ikiye ayrılır. İdari yargı devletin kurallara aykırı hareket etmesi sonucu fertlere zarar verilmesi halinde durumu düzeltmek ve gerektiğinde zararı tazmin etmek için adli yargının dışında bir yargı koluna duyulan ihtiyaç sonucu ortaya çıkmıştır. Vergi yargısı konusunda çeşitli görüşler ortaya atılmıştır. Bazı uzmanlar vergi yargısının bağımsız bir yargı kolu olmadığını savunurken, bazıları ise vergi yargısının bağımsız bir yargı kolu olduğunu savunmuşlardır. Türkiye'de vergi yargısı 1982 öncesi karmaşık bir yapıya sahipti. 1982'den sonra vergi uyuşmazlıklarının çözümü için vergi mahkemeleri ve bölge idare mahkemeleri oluşturulmuştur. Danıştay'a ise ilk derece ve üst derece yargı yeri olarak görev verilmiştir. Vergi mahkemeleri, vergi uyuşmazlıklarında ilk derece mahkemesi olarak görev yapan yargı kuruluşlarıdır. Mahkemeler tek yargıçla veya kurul halinde görev yaparlar. Vergi mahkemelerinin tek yargıçla verdiği kararlara karşı bölge idare mahkemelerinde; kurul halinde verilen kararlara ise Danıştay'da temyiz yoluna gidilebilir. Bölge idare mahkemeleri, yargı çevresindeki vergi mahkemelerinde tek yargıç tarafından verilecek kararları itiraz üzerine inceleyerek kesin olarak hükme bağlamak ve vergi mahkemeleri arasında çıkacak görev ve yetki uyuşmazlıklarını çözümlemek üzere kurulmuşlardır. Danıştay Anayasa ile görevlendirilmiş Yüksek İdare Mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir.